Teknoloji ve yazılım sektöründe uzun yıllar görev yapan, dijital dönüşüm süreçlerini yakından takip eden Nurhayat Varol, emekliliğinin ardından şehir hayatını geride bırakarak Antalya’nın İbradı ilçesine bağlı Ürünlü Mahallesi’nde doğayla iç içe bir yaşam kurdu. Dijital çağın birey üzerindeki etkilerini sorgulayan Varol, üretim temelli ve minimum tüketimi esas alan bir yaşam biçimine yönelerek sanat çalışmalarını bu doğrultuda şekillendirdi.
EĞİTİMDEN MESLEK HAYATINA UZANAN SÜREÇ
1983 yılında Orta Doğu Teknik Üniversitesi Matematik Bölümü’nden mezun olan Nurhayat Varol, uzun yıllar bilgi işlem ve yazılım alanında çalıştıktan sonra 2006 yılında emekli oldu. Teknolojik dönüşümün merkezinde geçen kariyerinin ardından farklı bir yaşam arayışına yönelen Varol, Antalya’da bir dağ köyüne yaptığı ziyaretin ardından hayatında yeni bir karar aldı.
KÖY YAŞAMINA GEÇİŞ VE DÖNÜŞÜM
Bir kültür köyü projesi çalıştayı kapsamında geldiği Akseki Ürünlü’de doğanın etkisinden etkilendiğini belirten Varol, şehir yaşamından uzaklaşarak köy hayatına yerleşti. 2009 yılında yıkılmak üzere olan bir köy evini yeniden restore eden Varol, burada doğayla uyumlu bir yaşam kurdu. Eski bir ahırı sanat galerisine dönüştürerek çalışmalarını bu alanda sürdürmeye başladı.
ÜRETİM ODAKLI YAŞAM ANLAYIŞI
Kent yaşamının tüketim alışkanlıklarından uzaklaşan Varol, geri dönüştürülebilir materyalleri kırk yama tekniğiyle yeniden değerlendiriyor. Kullanılmayan ancak manevi değeri bulunan geleneksel el işlerini modern tasarımlarla yeniden üretime kazandırdığını belirtiyor. Fotoğraf, belgesel sinema ve enstalasyon çalışmalarını doğa ve insan ilişkisi ekseninde sürdürüyor.
DİJİTAL DÜNYA ELEŞTİRİSİ VE “ALGORİTMİK DÜNYA”
Teknolojinin birey üzerindeki etkilerini sorgulayan Varol, dijital sistemlerin düşünce biçimlerini görünmez şekilde yönlendirdiğini ifade ediyor.
“Bugün ne okuyacağımıza, hangi habere ulaşacağımıza kadar karar veren algoritmalarla kuşatılmış durumdayız. En doğruyu değil, en çok kazandıranı önümüze koyan bir sistemle karşı karşıyayız” sözleriyle dijital çağın etkilerine dikkat çekiyor.
SANAT ÇALIŞMALARI VE SERGİLER
“Algoritmik Dünya” adlı çalışmasında dijital platformların birey üzerindeki etkisini ele alan Varol, sosyal medya şirketlerinin kullanıcı davranışlarını ekonomik ve politik güce dönüştürdüğünü savunuyor. Algoritmaların dezenformasyon, sansür ve yönlendirme aracı haline geldiğini belirten Varol, dijital çağın insan ilişkilerini dönüştürdüğünü ifade ediyor. 2013 yılında kablolarla hazırladığı fotoğraf sergisiyle teknoloji-insan ilişkisini ele alan sanatçı, daha sonra bakır tellerle oluşturduğu enstalasyon çalışmalarına yöneldi. Lif sanatından etkilendiğini belirten Varol, bakır telleri tığ ile örerek özgün formlar ortaya koyduğunu ifade ediyor.
ÖNEMLİ ESERLER VE “TENDEN TELE” SERİSİ
2022-2024 yılları arasında hazırladığı “Tenden Tele” çalışmasıyla geleneksel kültürün yok oluşuna dikkat çeken Varol, “Varoluş 1” ve “Varoluş 2” eserlerinde bireyin dönüşümünü ele aldı. “Kuşatılmış” adlı çalışmasında ise insanın giderek metalaşması temasını işledi.
“ALGORİTMİK DÜNYA” ENSTALASYONU VE SERGİ
Haziran 2024 ile Nisan 2026 arasında hazırlanan “Algoritmik Dünya” enstalasyonu, 3 metre yüksekliği, 11 metre çapı ve 35 metre çevresiyle dikkat çekiyor. Yaklaşık iki yıl süren çalışma, insanlığın “algoritmik savaş çağına” sürüklenip sürüklenmediği sorusunu gündeme taşıyor.
Yapay zeka destekli sistemlerden veri güvenliğine kadar birçok alanda denetim eksikliğine dikkat çeken Varol’un “Algoritmik Dünya”, “Tenden Tele” ve “Kuşatılmış” adlı eserleri, 7 Mayıs-3 Eylül 2026 tarihleri arasında düzenlenen Kapadokya Bienali kapsamında Meryem Ana Kilisesi’nde sanatseverlerle buluşuyor.
