Konut, arsa ve benzeri taşınmaz satışlarından gelir elde edenler için beyan süreci 1 Mart itibarıyla başlıyor. Edinim tarihinden itibaren 5 yıl içinde yapılan satışlarda oluşan kazanç, “değer artışı kazancı” kapsamında gelir vergisine tabi tutuluyor. Satıştan elde edilen tutarın beyan edilmemesi halinde vergi cezası ve gecikme faizi uygulanıyor. Bu nedenle taşınmazını 5 yıl dolmadan satanların süre ve hesaplama şartlarını dikkatle incelemesi gerekiyor.
Konut, arsa ve benzeri taşınmaz satışlarından gelir elde edenler için beyan dönemi 1 Mart itibarıyla başlıyor. 193 Sayılı Gelir Vergisi Kanunu’na göre gerçek kişiler, satın aldıkları bir taşınmazı edinim tarihinden itibaren 5 yıl içinde sattıkları takdirde oluşan kazancı “değer artışı kazancı” kapsamında beyan etmekle yükümlü. Süresinde beyanname verilmemesi halinde vergi aslına ek olarak ceza ve gecikme faizi uygulanıyor.
2025 yılı içinde 5 yıllık süre dolmadan konut ya da arsa satışı yapanların, elde ettikleri kazancı 2026 yılının mart ayında yıllık gelir vergisi beyannamesiyle bildirmesi gerekiyor. Hesaplanan vergi ise mart ve temmuz aylarında iki eşit taksit halinde ödeniyor. 5 yıllık sürenin dolmasının ardından yapılan satışlarda ise değer artışı kazancı vergisi uygulanmıyor.
Vergi yalnızca klasik satış işlemlerinde değil; taşınmazın bir bedel karşılığında devri, takası (trampa), kamulaştırılması, devletleştirilmesi veya ticaret şirketlerine sermaye olarak konulması gibi işlemlerde de gündeme geliyor. Ancak miras yoluyla edinilen taşınmazların satışında değer artışı kazancı vergisi uygulanmıyor.
Vergi hesaplanırken satış ve alış bedeli arasındaki fark doğrudan esas alınmıyor. Öncelikle alış bedeli, Yurt İçi Üretici Fiyat Endeksi (Yİ-ÜFE) artış oranına göre güncelleniyor. Artış oranının yüzde 10’un üzerinde olması halinde endeksleme uygulanıyor ve vergilendirilecek kazanç bu güncellenmiş tutar üzerinden belirleniyor.
Örneğin; Şubat 2022’de 3 milyon 200 bin TL’ye alınan bir taşınmazın Eylül 2025’te 6 milyon 500 bin TL’ye satılması halinde 5 yıllık süre dolmadığı için değer artışı hesaplanıyor. Ancak Yİ-ÜFE oranına göre yapılan endeksleme sonucunda güncellenmiş maliyet satış bedelinin üzerinde kalırsa vergi doğmayabiliyor. Aynı taşınmazın daha yüksek bir bedelle satılması durumunda ise ortaya çıkan kazanç, artan oranlı gelir vergisi tarifesine göre yüzde 15 ile yüzde 40 arasında vergilendiriliyor.
Uzmanlar, özellikle yüksek bedelli satışlarda oluşabilecek vergi tutarlarının ciddi seviyelere ulaşabileceğine dikkat çekerek, satış öncesinde 5 yıllık süre ve endeksleme hesaplarının dikkatle incelenmesi gerektiğini vurguluyor.
KAYNAK: SONDAKİKA
