Türkiye’nin önemli tarım merkezlerinden Antalya’da tarım arazilerinin geleceğine ilişkin veriler dikkat çekici bir tabloyu gözler önüne serdi. Antalya Ticaret Borsası’nın (ATB), Türkiye İstatistik Kurumu (TÜİK) verilerine dayandırdığı hesaplamaya göre Antalya, son 20 yılda tarım topraklarının yüzde 16,7’sini kaybetti. Yaklaşık 643 bin dekara karşılık gelen bu kayıp, Türkiye genelindeki yüzde 9,7’lik kayıp oranının oldukça üzerine çıktı. ATB’nin Ocak-Şubat 2026 tarihli Borsanomi dergisinde yayımlanan değerlendirmede, Antalya’daki kaybın kent yüzölçümünün yaklaşık yüzde 3,1’ine karşılık geldiği belirtildi.

KAYIP BAZI İLÇELERDE YÜZDE 86’YA ULAŞTI

Tarım arazilerindeki gerileme ilçelere göre farklılık gösterdi. ATB’nin aynı çalışmasında yer alan hesaplamaya göre son 20 yılda Aksu ve Gündoğmuş’ta tarım alanlarının yaklaşık yüzde 86’sı kaybedildi. Bu ilçeleri yüzde 72’lik kayıpla İbradı takip etti. Yoğun tarımsal üretimiyle öne çıkan Kumluca’da yüzde 44, Kaş’ta yüzde 43, Demre’de yüzde 42, Gazipaşa’da yüzde 35, Kemer’de yüzde 32 ve Alanya’da yüzde 25 oranında kayıp hesaplandı. Elmalı’da yüzde 20, Manavgat’ta ise yüzde 12 gerileme kaydedildi. Buna karşılık bazı ilçelerde tarım alanlarının arttığı görüldü. Aynı hesaplamaya göre Korkuteli’nde tarım alanları son 20 yılda yüzde 8 artarken, Finike’de yüzde 4, Serik’te ise yüzde 0,6 artış gerçekleşti. 2024 yılı tarım alanlarının ilçelere dağılımında Korkuteli yüzde 31’lik payla ilk sırada yer aldı. Korkuteli’ni yüzde 14 ile Elmalı, yüzde 12 ile Manavgat ve yüzde 11 ile Serik izledi. Bu dört ilçe, Antalya’daki toplam tarım alanlarının yaklaşık üçte ikisini oluşturdu.

Tarımdayenidestekprojesi

2026’DA YAYIMLANAN ARAŞTIRMA KENTLEŞME BASKISINI ORTAYA KOYDU

Antalya’daki tarım arazileri üzerindeki yapılaşma baskısı akademik araştırmalara da konu oldu. Batuhan Kartal, Namık Kemal Sönmez ve Mesut Çoşlu tarafından hazırlanan, 16 Mart 2026’da Tekirdağ Ziraat Fakültesi Dergisi’nde yayımlanan “Antalya İlinde Şehirleşmenin Tarım Arazileri Üzerindeki Etkisinin Uzaktan Algılama ve CBS ile Analizi” başlıklı çalışmada, 15 Nisan 2024 tarihli Sentinel-2 uydu görüntüleri kullanıldı. Antalya’nın merkez ilçelerini kapsayan araştırmada, şehirleşmenin yalnızca tarım dışı alanlarda gelişmediği; mutlak tarım arazilerinin yüzde 6,05’ine, marjinal tarım arazilerinin ise yüzde 2,65’ine yayıldığı tespit edildi. Araştırmacılar, kent merkezine yakın tarım alanlarının yerleşim ihtiyacı ve yapılaşma baskısıyla karşı karşıya kaldığına dikkat çekti.

TARIM ARAZİLERİ ARTMIŞ GÖRÜNSE DE VERİMLİ OVALARIN YERİ DEĞİŞİYOR

Mehmet Özcanlı tarafından hazırlanan ve 30 Ekim 2026’da Bilecik Şeyh Edebali Üniversitesi Fen Bilimleri Dergisi’nde yayımlanan bir başka araştırma ise Antalya’daki arazi kullanım değişimine farklı bir açıdan yaklaştı. Avrupa Çevre Ajansı’nın CORINE verilerini kullanarak 1990-2018 dönemini inceleyen çalışmada, yapay kentsel ve turistik alanların yüzde 1615,72 oranında büyüdüğü belirtildi.

Araştırmanın dikkat çeken sonucu ise tarım alanlarının il genelinde sayısal olarak daralmak yerine yüzde 64,84 oranında artmış görünmesi oldu. Ancak çalışmaya göre bu artış, kıyıdaki verimli tarım ovalarının korunabildiği anlamına gelmiyor. Araştırmada, kıyı bölgelerindeki tarımsal faaliyetlerin kentleşme baskısıyla Toroslar ve Beydağları’nın yamaçlarına, iç kesimlerdeki platolara doğru kaydığı; bu süreçte çayır ve mera alanlarının yüzde 35,45’inin tarım alanına dönüştüğü ifade edildi. Çalışma, tarım arazilerinin miktarı artarken niteliğinin gerileyebildiğine ve üretimin daha kırılgan alanlara taşınabildiğine işaret etti.

TARIMSAL BİTKİ ÖRTÜSÜNDE 12 YILDA YÜZDE 15,7 GERİLEME

Antalya’daki tarımsal değişimi uydu görüntüleri üzerinden inceleyen bir başka araştırma da 2013-2025 dönemine ilişkin sonuçları ortaya koydu. Orhun Soydan’ın 30 Haziran 2026’da Eurasian Journal of Agricultural Research dergisinde yayımlanan çalışmasında, Landsat uydu görüntüleri ve Coğrafi Bilgi Sistemleri kullanılarak tarımsal bitki örtüsündeki değişim analiz edildi. Araştırmaya göre Antalya genelindeki ortalama NDVI değeri, yani bitki örtüsünün yeşilliğini ve canlılığını izlemek için kullanılan normalize edilmiş fark bitki örtüsü indeksi, 2013’te 0,51 iken 2025’te 0,43’e geriledi. Bu, çalışmada yüzde 15,7’lik düşüş olarak hesaplandı. Tarımsal alanların yüzde 38,6’sında negatif NDVI değişimi, yüzde 14,2’sinde ise ciddi düzeyde bozulma tespit edildi. Araştırmada en belirgin gerilemelerin hızlı kentleşme ve kıyı altyapısının genişlediği bölgelerle ilişkili olduğu belirtildi. NDVI değerindeki düşüşün doğrudan tarım arazisi kaybı anlamına gelmediği, bitki örtüsünün durumundaki değişimi gösterdiği de önem taşıyor.

Tarımdaartanmaliyetler

SERACILIKTA BÜYÜK ALAN, ÜRETİMDE DEĞİŞEN TABLO

Tarım ve Orman Bakanlığı Tarım Reformu Genel Müdürlüğü tarafından yayımlanan 2025 Antalya Tarımsal Yatırım Rehberi’nde, TÜİK’in 2024 verilerine göre Antalya’nın toplam tarım alanı 3 milyon 270 bin 445 dekar olarak açıklandı. Aynı rehberde 2024 yılında meyve üretim alanı 817 bin 176 dekar, sebze üretim alanı 434 bin 550 dekar, tarla bitkileri üretim alanı ise 1 milyon 550 bin 270 dekar olarak kaydedildi. Bakanlığın 2021-2024 verileri karşılaştırıldığında meyve üretim alanının 851 bin 159 dekardan 817 bin 176 dekara, sebze üretim alanının 493 bin 193 dekardan 434 bin 550 dekara gerilediği görülüyor. Tarla bitkileri alanı da aynı dönemde 1 milyon 812 bin 464 dekardan 1 milyon 550 bin 270 dekara düştü. Bu veriler, özellikle sebze ve tarla bitkileri üretim alanlarındaki daralmaya işaret ediyor.

Örtü altı üretimde ise Antalya Türkiye’nin en önemli merkezlerinden biri olmayı sürdürüyor. Tarım ve Orman Bakanlığının 2024 yılı verilerine göre kentte toplam 316 bin 957 dekar örtü altı tarım alanı bulunuyor. Bunun 44 bin 336 dekarı cam sera, 245 bin 109 dekarı plastik sera, 15 bin 399 dekarı yüksek tünel ve 12 bin 113 dekarı alçak tünelden oluşuyor. Antalya Ticaret Borsası’nın 2023 yılı ekonomik raporunda ise örtü altı tarım alanlarının 2021’de 326 bin 967 dekara ulaştığı, 2023’te 311 bin 42 dekara gerilediği kaydedilmişti.

Antalya'da 17 Kasım hareketliliği: İşte günün dikkat çeken konuları
Antalya'da 17 Kasım hareketliliği: İşte günün dikkat çeken konuları
İçeriği Görüntüle

DOMATES ÜRETİMİNDE TÜRKİYE’NİN ÜÇTE BİRİ ANTALYA’DAN

Tarım alanlarındaki değişime rağmen Antalya, birçok üründe Türkiye üretiminin önemli bölümünü karşılamaya devam ediyor. Tarım ve Orman Bakanlığının TÜİK 2024 verilerine dayanan rehberine göre Antalya’da 2 milyon 624 bin 200 ton sofralık domates üretildi. Bu miktar Türkiye üretiminin yüzde 32,35’ine karşılık geldi. Kentte 412 bin 566 ton sofralık hıyar, 360 bin 359 ton karpuz, 280 bin 352 ton sivri biber ve 261 bin 735 ton patlıcan üretildi. Meyve üretiminde ise 461 bin 465 ton elma, 405 bin 766 ton muz, 381 bin 293 ton Washington portakalı, 175 bin 574 ton nar ve 35 bin 694 ton avokado üretimi kayıtlara geçti. Antalya’nın Türkiye üretimindeki payı muzda yüzde 46,37, avokadoda yüzde 55,34, keçiboynuzunda ise yüzde 52,43 olarak açıklandı.

Tarımdauretimdusecekurunbulamayacagız

2026’DA ANTALYA’YA AİT EN GÜNCEL RESMÎ ALAN VERİSİ 2024’E AİT

Araştırmada dikkat çeken bir diğer nokta ise veri takvimi oldu. Kasım 2026 itibarıyla erişilebilen Tarım ve Orman Bakanlığı rehberinde Antalya’nın toplam tarım alanına ilişkin en güncel resmî veri 2024 yılına ait. Dolayısıyla 2025 ve 2026 yıllarında Antalya’da tarım arazilerinin ne kadar azaldığını veya arttığını kesin olarak ortaya koyan yeni bir il geneli resmî alan toplamı henüz bu kaynakta yer almıyor. 2026 yılında yayımlanan akademik çalışmalar ise uydu görüntüleri ve farklı arazi sınıflandırma yöntemleriyle değişimin boyutlarını ortaya koyuyor.

Kaynaklar: Tarım ve Orman Bakanlığı, Antalya Tarımsal Yatırım Rehberi 2025 (TÜİK 2024 verileri); Tarım ve Orman Bakanlığı, İllere Göre Örtüaltı Tarım Alanları 2024; Antalya Ticaret Borsası, Borsanomi, Ocak-Şubat 2026, “Türkiye Son 20 Yılda Antalya’dan Büyük Tarım Alanını Kaybetti” ve 2023 Yılı Ekonomik Raporu; Kartal, Sönmez ve Çoşlu, Tekirdağ Ziraat Fakültesi Dergisi, 16 Mart 2026; Özcanlı, Bilecik Şeyh Edebali Üniversitesi Fen Bilimleri Dergisi, 30 Ekim 2026; Soydan, Eurasian Journal of Agricultural Research, 30 Haziran 2026.

HABER: UĞUR FİDAN

Kaynak: GÜNCEL ANTALYA