Antalya Ticaret Borsası ve Antalya Tarım Konseyi Yönetim Kurulu Başkanı Ali Çandır, Türkiye İstatistik Kurumu tarafından açıklanan Mart 2026 Tarımsal Girdi Fiyat Endeksi verilerini değerlendirdi. Tarımsal girdi maliyetlerinde yükselişin sürdüğünü belirten Çandır, özellikle enerji ve gübre fiyatlarındaki artışın sektör üzerinde baskı oluşturduğunu ifade etti.
TARIMSAL GİRDİ ENDEKSİNDE YÜKSELİŞ
Tarım-GFE’nin mart ayında aylık yüzde 3,89 arttığını belirten Ali Çandır, “Bu rakam, endeksin ölçülmeye başlandığı 2015 yılından itibaren Mart ayları ortalamasının 2,22 yüzde 75 üzerinde ilan edilmiştir” dedi. Yıllık artışın ise yüzde 34,26 olarak açıklandığını kaydeden Çandır, bu oranın son 10 yılın mart ayları ortalamasının yüzde 8 üzerine çıktığını ifade etti. Çandır, mart ayında açıklanan tarımsal girdi fiyatları enflasyonunun hem aylık hem yıllık bazda yükseldiğini belirterek, ortalamaların üzerinde ciddi artış yaşandığını söyledi.
Tarımda kullanılan mal ve hizmet fiyatlarında aylık yüzde 4,39, yıllık ise yüzde 35,82 artış gerçekleştiğini belirten Çandır, alt kalemlerdeki değişimleri paylaştı. Mart ayında tohum fiyatlarının aylık yüzde 1,91, enerji fiyatlarının yüzde 9,55, gübre fiyatlarının yüzde 9,60, ilaç fiyatlarının yüzde 3,60, veteriner hizmetlerinin yüzde 0,04, yem fiyatlarının yüzde 2,55 ve diğer kalemlerin yüzde 1,41 arttığını ifade etti.
Yıllık bazda ise tohumda yüzde 33,58, enerjide yüzde 34,24, gübrede yüzde 48,33, ilaçta yüzde 20,30, veteriner hizmetlerinde yüzde 35,59, yemde yüzde 35,86 ve diğer kalemlerde yüzde 33,46 artış yaşandığını belirtti. Çandır, tarımsal yatırıma katkı sağlayan mal ve hizmetlerin fiyatlarında da aylık yüzde 0,84, yıllık yüzde 25,17 artış kaydedildiğini söyledi.
“ÜRETİCİ ALEYHİNE SEYİR DEVAM ETTİ”
Mart ayı Tarım-ÜFE verilerine de değinen Ali Çandır, tarımsal üretici fiyat endeksinin aylık yüzde 3,85, yıllık ise yüzde 36,09 arttığını hatırlattı. Çandır, “Tarımsal faaliyetlerde bulunanlar açısından son bir yıllık eğilim, genel olarak üretici aleyhine seyretmiştir. Ancak Mayıs, Haziran, Eylül ve Ocak aylarındaki lehte durum, Mart ayında tekrar etmiştir” dedi.
YURT İÇİ VE YURT DIŞI ETKİSİ SÜRÜYOR
Yurt içi ve yurt dışı üretici enflasyonlarının tarım sektörünü dolaylı olarak etkilemeye devam ettiğini belirten Çandır, mart ayında YD-ÜFE’nin aylık yüzde 3,94, yıllık yüzde 35,40 arttığını söyledi. Yİ-ÜFE’nin ise aylık yüzde 2,30, yıllık yüzde 28,08 arttığını belirten Çandır, üretici düzeyindeki gıda kaleminin aylık yüzde 2,30, yıllık yüzde 34,32 artış gösterdiğini ifade etti. Çandır, “Bu durum, Mart ayında tarıma dayalı imalat sanayiindeki enflasyonun, tarımdan daha düşük seyrettiğini göstermektedir” diye konuştu.
KÜRESEL RİSK UYARISI
Mart ayında tüketici enflasyonu TÜFE’nin aylık yüzde 1,94, yıllık yüzde 30,87 arttığını belirten Çandır, tüketici tarafındaki gıda enflasyonunun ise aylık yüzde 1,79, yıllık yüzde 32,36 olarak açıklandığını söyledi. İşlenmemiş gıda enflasyonunun aylık yüzde 3,18, yıllık yüzde 33,29; yaş meyve sebze enflasyonunun ise aylık yüzde 3,08, yıllık yüzde 36,86 arttığını belirten Çandır, küresel gelişmelerin tarımsal maliyetler üzerindeki etkisine dikkat çekti. Ali Çandır, “Mart ve Nisan aylarında yaşanan küresel olaylar dikkate alındığında, özellikle enerji ve gübre kalemleri başta olma üzere, tarımsal girdi kalemlerinde ciddi artışların yaşanma riski yükselmiş durumdadır. Nitekim ilan edilen mart ayı rakamları, bu riskin gerçekleştiğini göstermektedir” değerlendirmesinde bulundu.