Çorum’un Boğazkale ilçesinde bulunan Boğazköy/Hattuşa Örenyeri, binlerce yıl öncesine uzanan önemli bir keşfe daha sahne oldu. Hitit Krallığı’nın başkentinde sürdürülen kazılarda ortaya çıkarılan çivi yazılı tablet parçasının, Hitit Kralı III. Hattuşili ile Mısır Kralı II. Ramses arasında imzalanan Kadeş Barış Antlaşması’nın nüshalarından birine ait olduğu belirlendi.
HATTUŞA’DA BULUNDU, BİR YIL BOYUNCA İNCELENDİ
Tarihi parça, Hitit krallarının sarayının bulunduğu Büyükkale’de, “E” binası yakınlarında bulundu. Bir yüzü korunabilen çivi yazılı tablet parçası üzerinde yaklaşık bir yıl boyunca ayrıntılı bilimsel incelemeler gerçekleştirildi. İncelemelerin ardından parçanın, Kadeş Barış Antlaşması’nın Hattuşa’da bulunan Akadça kil tablet nüshalarından birine ait olduğu tespit edildi.
BİNLERCE YIL ÖNCESİNDEN SIĞINMACILARLA İLGİLİ HÜKÜMLER
Yeni keşfedilen parça, antlaşmanın 12-20. maddelerinde yer alan ve bir ülkeden kaçıp diğer ülkeye sığınan insanlara yönelik muameleyi düzenleyen hükümlere ait satırlar içeriyor. Metnin bazı bölümleri kırık ve eksik olsa da okunabilen kısımlarda Mısır ve Hatti ülkelerinden kaçan kişilerden söz edildiği görülüyor. Tablet parçasında ayrıca insanların evlerinin tahrip edilmemesine ilişkin ifadelerin yer aldığı belirtildi. Kültür ve Turizm Bakanı Mehmet Nuri Ersoy da keşfi kamuoyuyla paylaşarak buluntunun barış ve diplomasi tarihi açısından taşıdığı öneme dikkat çekti. Ersoy, yeni parçadaki hükümlerin binlerce yıl öncesinden bugüne mesaj taşıdığını belirterek, keşfin Anadolu’nun diplomasi tarihindeki köklü yerini bir kez daha ortaya koyduğunu ifade etti.
KADEŞ ANTLAŞMASI’NIN HATTUŞA’DAKİ PARÇALARI DÜNYANIN DÖRT BİR YANINDA
Kadeş Barış Antlaşması’nın Mısır tarafındaki metni, Mısır’daki tapınakların duvarlarına hiyerogliflerle işlenmişti. Antlaşmanın Akadça metnine ait kil tablet parçaları ise Hattuşa’da 1906-1912 yılları arasındaki ilk dönem kazılarında ortaya çıkarılmıştı. Daha önce bulunan parçaların bir bölümü bugün İstanbul Arkeoloji Müzeleri, Anadolu Medeniyetleri Müzesi, Berlin Önasya Müzesi ve St. Petersburg Ermitaj Müzesi koleksiyonlarında bulunuyor.
HATTUŞA’DA GÖZLER YENİ PARÇALARDA
Son keşfin, Kadeş Barış Antlaşması’nın Hattuşa’da bulunan kil tablet nüshalarının eksik bölümlerinin tamamlanmasına yönelik çalışmalara katkı sağlaması bekleniyor. Büyükkale’de devam eden kazılarda araştırmacılar, antlaşmanın kayıp ve eksik bölümlerine ait yeni parçaların ortaya çıkarılmasını hedefliyor.
Yaklaşık 3 bin 300 yıl öncesinden kalan bir barış anlaşmasının yeni parçasının Hattuşa’da bulunması, antik dünyanın diplomasi tarihine ilişkin araştırmalara da yeni bir veri kazandırmış oldu.